job job job  job        jobjob job  job

Category: ایران شناسی

قراردادنامه 1921 دریای کسپین

پس از پیروزی بلشویک ها در روسیه و تشکیل اتحاد جماهیر شوروری، دولت این کشور با هدف نشان دادن حسن نیت به ایران تمامی قراردادهای تحمیلی روسیه تزاری با ایران به جز قرادادهای ارزی را لغو کردند و قراداد حسن همجواری موسوم به عهدنامه ۱۹۲۱ را در تاریخ هشتم اسفند ۱۳۰۰ برابر با ۲۶ فوریه ۱۹۲۱ با ایران به امضا رساندند.

در این دوره احمد شاه قاجار پادشاه قانونی ایران بود اما در جریان کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ قدرت رضا خان در حال افزایش بود. این عهدنامه از طرف ایران از سوی علیقلی خان مشاورالملک وزیر امور خارجه امضا شده است.

حق نشر عکسK
چون دولت ایران از یک طرف و دولت جمهوری اتحادی اشتراکی شوروی روسیه از طرف دیگر نهایت درجه مایل بودند که روابط محکم و حسنه همجواری و برادری در آتیه مابین ملتین ایران و روس برقرار باشد بنابرین مصمم شدند که داخل مذاکره در این باب شده و برای این مقصود اشخاص ذیل را وکلای مختار خود نمودند: دنباله نوشتار

جشن اسفندگان خجسته باد

esfandgan

بعلت تغییر گاهشماری ایرانی بدست دانشمند ایرانی خیام و ایجاد ماه های 31 روزه پنج روز کبیسه آخر سال که به پنچک شناخته می شد حذف گردید و جشن های ایرانی شش روز جابجا شدند بهمین دلیل زرتشتیان جشن اسفندگان را در 29 بهمن برگزار می کنند یا شب یلدا را در 24 آذر می گیرند در حالی که ایرانیان مسلمانان بویژه نسل نوخاسته ایران دوست که دنبال بازروایی جشن های ملی هزاران ساله در برابر فرهنگ وارداتی و بی ریشه غربی (ولنتاین) هستند جشن اسفندگان را پنجم اسفند بر گزار می کنند. آنها یعنی ایرانیان مسلمان همچنین جشن یلدا را در شب درست آن برگزار می کنند. به همین دلیل پیشنهاد می شود از 29 بهمن تا پنج اسفند که بمدت یک هفته هست جشن هفته عشق ایرانی برگزار شود اما در درازمدت باید برای عدم تطبیق گاهشماری های پیش از خیامی از جمله گاهشماری زرتشتی چاره ایی اندیشیده شود و بهتر آن است که آنان با هوشمندی و خرد و برای کمک به  حل بهم ریختگی این جشن ها، گاهشماری خود را با گاهشماری خیامی همخوان (تطبیق) نمایند.

کلمات کلیدی> اسفندگان، ولنتاین، جشن هفته عشق ایرانی، شب یلدا

خونبهای گریبایدوف

grebaydof
تکه الماسی که فتحعلی‌شاه بابت خونبهای گریبایدوف، به تزار روسیه پیشکش کرد.
۱۸۷ سال پيش گروهى از مردم تهران که از اهانت های سفیر تزاری روسیه خون غیرتشان به جوش آمده بود به محل اقامت سفير روسيه در تهران حمله كردند و سفير و همه همراهان و نگهبانانش بجز ۱ نفر را كشتند. گریبادوف در اقدامی توهین آمیز می خواست تمام زنان شوهردار ارمنی و گرجی را از ایران به عنوان غرامت خارج کند. بعد از اين واقعه فتحعلیشاه الماسى ۸۸ قيراطى را به عنوان خونبها به تزار روسیه پيشكش كرد و مدتها طول كشيد تا روابط ۲ كشور به حالت عادى برگردد.‌ نادرشاه در لشکرکشی به هند این الماس را بهمراه دیگر غنائم به ایران آورده بود.

 

پسر اتریشی نادرشاه

nader

تاکنون تصور می شد بعد از قلع و قمع فرزندان نادر توسط علیقلی میرزا ، غیر از شاهرخ، نوه نادر، کسی از این خاندان باقی نمانده است، اما در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نسخه خطی تحت عنوانِ شرح احوال پسر یکی از سلاطین ایران (در خدمت نظامی اطریش) وجود دارد که خبر از وجود یکی از فرزندان گمنام نادر میدهد، این اثر توسط لئوپلد دید مانستر و در قرن سیزده نگارش یافته است، این نسخه در خردادماه سال ۱۳۲۵ توسط دکتر مهدی بیانی برای کتابخانه ملی خریداری شد و اینک در بخشِ نسخه‌های خطی و نادرِ کتابخانه ملی به شماره ۸۱۴۷۸۰ ثبت و به شماره ۱۲۵۵۵- ۵ قابل بازیابی می باشد. دنباله نوشتار

جشن نوروز پارسیان هند

نوروز هند

جشن راز آمیزی در ایران وجود دارد که کمتر کسی از آن خبر دارد. جشنی به نام نوروز که در چله تابستان برگزار می شود. این جشن در مازندران، گیلان، دیلمان، تالقان و در جنوب در قشم و سواحل خلیج فارس و در شاخ آفریقا تانزانیا و در میان زرتشتیان هند همه و همه به نام نوروز برگزار می شود. پیشتر چند نوشتار درباره چرایی این نوروز از تانزانیا تا هند و ایران در سایت آمده است. اینکه چرا این گاهشماری با دوره های صد بیست ساله در چله تابستان متوقف شد و دیگر نچرخید. این نوروز هنوز در مازندران دیلمان در شمال ایران و جنوب ایران و تانزانیا (شیرازی ها) و در میان پارسیان هند هنوز گرامی داشته می شود و احتمالا در دیگر کشورها و مناطق حوضه تمدنی ایران با نام های مختلف همچنان زنده و پویا برگزار شود.

31 امرداد جشن شهریورگان

shahrivargan

ایرانبیلد: شهريور روز از شهريور ماه باستانی (پیش از خیام) می باشد که در چهارمین روز هر ماه به نام شهریور است اما در ماه شهریور روز شهریور یعنی روز چهارم برابر با ۳۰امردادماه کنونی جشن خجسته شهریورگان است و به نام امشاسپند تواناي خشترا يا شهريور مي باشد جشن شهريورگان جشن شهریاری است . چنانکه گفته شد اين فرشته مظهر پادشاهی آسماني و نماد فلزات است و هميشه خواهان فر و بزرگي و نيرومندي مي باشد در جهان مادي نگهبان زر و سيم و فلزات ديگر و دستگير بينوايان و فرشته مهربان است . دنباله نوشتار

عجیب‌ترین مشاهدات یک آلمانی در سفرش به ایران

Theywouldrock_Header

نویسنده کتاب They would rock روز شنبه ۱۷ ژانویه در کتاب‌فروشی فروغ در شهر کلن آلمان کتاب‌خوانی داشت. به همین بهانه با او درباره کتابش و خاطراتش از سفر به ایران گفت‌وگو کردیم.

به گزارش عصر ایران دویچه وله در ادامه نوشت: نوشیدن ۳۹۰ لیوان چای و گرفتن ۲۸ هدیه در عرض ۵۹ روز اقامت در ایران. رفتن به مهمانی در ساعت ۱۰ شب و خوردن شام در ساعت یک بامداد. خیابان‌هایی که پر از “علی شوماخر” هستند و راه رفتن در آنها به مهارت خاصی نیاز دارد. اینها عجیب‌ترین مشاهدات یک آلمانی در سفرش به ایران هستند.

هلنا هنِکن مشاور ارتباطات و متخصص آموزش خلاق در هامبورگ زندگی می‌کند. او اما در کنار شغلش سرگرمی دیگری نیز دارد: جهانگردی. از آمریکای لاتین: آرژانتین، کلمبیا، شیلی، بولیوی، کوبا، اکوادور، پرو، تا آسیا: بوتان، اندونزی، قرقیزستان، ازبکستان، هند، هنگ‌کنگ و آفریقا: تانزانیا و مراکش.
خودش می‌گوید: «هر بار به ایران فکر می‌کردم این لغات در سرم می‌چرخید: مناقشه اتمی، محور شرارت، کشوری خطرناک به خصوص برای زنان که اصلا نباید تنها به آنجا سفر کرد.»

اما در سال ۲۰۱۱ در قرقیزستان با یک سوییسی آشنا می‌شود که سفری دور آسیا انجام داده بوده. او از ایران و مردمش برای هلنا بسیار تعریف می‌کند و هلنا کم‌کم علاقه‌مند می‌شود که ایران را ببیند. دنباله نوشتار

آئین سنتی تیرما سیزده شو

با آئین سنتی تیرما سیزده شو

این جشن از آیین ها و جشن های باستانی به نام تیرگان در استان مازندران است. گاهشماری مازندرانی دیلمی و دیگر گاهشماری های سرتاسر  ایران پیش از خیام بعلت محاسبه نکردن 5 ساعت اخر سال در حال گردش بود و هر 120 سال با افزدون یک ماه به سال و ایجاد سال 13 ماهه این کبیسه را شمارش می کردند. اما پس از خیام کبیسه هر چهار سال محاسبه می شود تا سالها مجبور به گردش نباشند به همین دلیل ماه تیر مازندران اکنون در آبان و نوروز آن در امرداد هست. پس از یورش مغول و کشته شدن منجمان ایرانی و بویژه اصلاحات خیامی  دوره های 120 ساله متوقف شد و گاهشماری تبری دیلمی و تالقانی هم سر جای خود در آن دوره متوقف شد. دعای معروف الهی 120 سال عمر کنی از این جا ریشه گرفته چون ماه سیزدهم سال 120 ام به جشنهای نوروزی افزوده می شد و بسیار با شکوه بود و همگان آرزوی دیدن آن را داشتند.

در مازندران در این شب شخصی با لباس مبدل،دستمالی به سر بسته و صورتش را سیاه می کند و مانند لال ها با کسی حرف نمی زند.
او وارد خانه ها شده و با چوب و ترکه ای که در دست دارد که به آن شیش گویند ضربه ای به ساکنان خانه می زند. باور دارند که هر کس را بزند تا سال دیگر آن فرد مریض نمی شود؛ این زدن را شگون برای تـندرستی میدانند و به او چیزی به عنوان هدیه (خوراک یا پوشاک) می دهند.‌

روزهای هفته در ایران باستان

هفته

در ایران باستان هفته وجود نداشته است در عوض سه روز در ماه به نام آدینه بوده است که معادل جمعه بوده است اما روایتی از هفته گزارش شده که به نظر میرسد در یک متن چینی معادل واژگان سغدی (قوم و زبان ایرانی در تاجیکستان بزرگ) روزهای هفته بوده که این روزها به نام روزهای هفته در ایران باستان تعبیر می شود اما این نامها در هیچ سند ایرانی دوره ساسانی و شاید قدیمی تر روایت نشده است. اما بسیار شایسته است دوباره این نام های زیبا و پر مفهوم را بکار بگیریم.

در لغت نامه دهخدا شنبه با کلمه عبری شبّت (استراحت) ربط داده شده است در حالی که در اوستا، یشت ۱۰ و ۲۴ کلمه ای به صورت شَنَ مئویه به معنی قطعه و بریده، زخم، شیار و بخش آمده است که به وضوح ریشه اوستایی این کلمه را نشان میدهد. جالب است که در منتهی الارب نام روز شنبه به نام مترادف فارسی آن شیار نامیده شده است.به نظر میرسد ایرانیان این واژه را به قیاس و الهام از کلمه سامی و عبری شبّت یا شبع (هفت) برای خود پدید آورده بوده اند ولی از نظر ریشه لغوی با آنها به کلی متفاوت بوده است. گفتنی است که در تبدیل شن مئویه اوستایی به شنبهً فارسی حروف اوستایی و پهلوی و قابل تبدیل بوده اند چنانکه بام به بان (و بر عکس) و وهرام به بهرام مبدل شده اند.بی تردید ایرانیان تقسیم بندی ساده ایام هفته را نظیر سنت هفت سین از قدیم از تمدن سومری و بابلی و دیگر سامیان سمت بین النهرین با خود داشته اند و تلاش مغان در کار سخت شمردن ایام ماه به نام امشاسپندان نزد ایشان جا نیفتاده بوده است. وجود دبیران آرامی در امپراطوریهای ایران پیش از اسلام و هزوارشنهای آرامی در نوشتجات پهلوی به وضوح گویای آن هستند.در شاهنامه از واژه‌های هفته و چهارشنبه بیش از ۱۲۰ بار یاد شده‌است.ستاره شمر گفت بهرام را که در چهار شنبه مزن گام رااز آنجایی که شاهنامه را یکی از دلایل نگهداری زبان و فرهنگ پارسی میدانیم، بعید است که آفریننده بهترین شاهنامه ایران، ابوالقاسم فردوسی بدون هیچ دلیلی و از روی ناآگاهی از آن استفاده کرده باشد. گفتار ناقص و ابتدایی لغتنامه دهخدا در باب شنبه و ریشه آن از این قرار است: شنبه .[ شَم ْ ب َ/ ب ِ / ب ِه ْ شنبد. شنبذ. نام روز اول هفته باشد. (برهان). نام اولین روز ایام هفته است و تا شش روز مکرر شود. و آن را شنبد با دال نیز گفته اند. (انجمن آرا) (آنندراج ). روز اول هفته . از کلمه ٔ عبری شَبَّت.

در ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﺎﺳﺘﺎﻥ روزهای هفته بدین گونه بوده است:
ﮐﯿﻮﺍﻥ ﺷﯿﺪ = ﺷﻨﺒﻪ
ﻣﻬﺮﺷﯿﺪ = ﯾﮑﺸﻨﺒﻪ
ﻣﻪ ﺷﯿﺪ = ﺩﻭﺷﻨﺒﻪ
ﺑﻬﺮﺍﻡ ﺷﯿﺪ = ﺳﻪ ﺷﻨﺒﻪ
ﺗﯿﺮﺷﯿﺪ = ﭼﻬﺎﺭﺷﻨﺒﻪ
ﻫﺮﻣﺰﺷﯿﺪ = ﭘﻨﺠﺸﻨﺒﻪ
ﻧﺎﻫﯿﺪﺷﯿﺪ ﯾﺎ ﺁﺩﯾﻨﻪ = ﺟﻤﻌﻪ

اکنون به نام روزهای هفته دقت کنید:
ﮐﯿﻮﺍﻥ ﺷﯿﺪ = ﺷﻨﺒﻪ
Saturday = Satur + day
Saturn = ﮐﯿﻮﺍﻥ
————-
ﻣﻬﺮﺷﯿﺪ = ﯾﮑﺸﻨﺒﻪ
Sunday = Sun + day
Sun = ﺧﻮﺭ (ﺧﻮﺭﺷﯿﺪ) = ﻣﻬﺮ
————-
ﻣﻪ ﺷﯿﺪ = ﺩﻭﺷﻨﺒﻪ
Monday = Mon + day
Moon = ﻣﺎﻩ
————-
ﺑﻬﺮﺍﻡ ﺷﯿﺪ = ﺳﻪ ﺷﻨﺒﻪ
Tuesday = Tues + day
Tues = God of war = Mars
Mars = ﺑﻬﺮﺍم
————-
ﺗﯿﺮﺷﯿﺪ = ﭼﻬﺎﺭﺷﻨﺒﻪ
Wednesday = Wednes + day
Wednes = day of Mercury
Mercury = ﺗﯿﺮ
————-
ﻫﺮﻣﺰﺷﯿﺪ = ﭘﻨﺠﺸﻨﺒﻪ
Thursday = Thurs + day
Thurs = Thor = day of Jupiter
Jupiter = ﻫﺮﻣﺰ    به عربی مشتری یا برجیس
————-
ﻧﺎﻫﯿﺪﺷﯿﺪ ﯾﺎ ﺁﺩﯾﻨﻪ = ﺟﻤﻌﻪ
Friday = Fri + day
Fri = Frig = day of Venues
Venues = ﻧﺎﻫﯿﺪ

معروف است که ایرانیان باستان تقسیم‌بندی ماه به هفته نداشتند و هر روز ماه نام ویژه خودش را داشت. واژه شنبه از اصل سامی است و با سابات (Sabath) هم‌ریشه‌است.

کاربرد هفته اهمیت بسیاری در نظام گاهشماری دارد. اما عقیده‌ای که امروزه گسترده شده‌است مبنی بر این است که در ایران باستان از هفته استفاده نمی‌شده است. البته آنها یک دلیلی دارند و آن هم این است که در متون پهلوی به وجود هفته اشاره‌ای نشده‌است و تنها از نامهای ویژه روزها استفاده شده‌است. تا اینجا می‌توان پذیرفت که در دربار دوره ساسانی از هفته استفاده نمی‌شده‌است. اما آن را نمی‌توان به همه دوره‌های ایران ربط داد.

اما دلایلی نیز مبتنی بر اینکه در ایران باستان از هفته استفاده می‌شده‌است، وجود دارد.

نخست اینکه، تعداد روزهای هفته که از اهله‌های هفت روزه ماه برگرفته شده‌است و چون گاهشماری قمری ساده‌ترین و ابتدایی‌ترین گاهشماری است و تشخیص گذر زمان از آن راه آسانتر است برخی از گروه‌ها وکشورها بدون آموختن از یکدیگر به آن پی برده‌اند.

در شاهنامه واژه‌های هفته و چهارشنبه بیش از ۱۲۰ بار از آن یاد شده‌است.

ستاره شُـمَـر گفت بهرام را که در چارشنبه مزن کام را

از آنجایی که شاهنامه را یکی از دلایل نگهداری زبان و فرهنگ پارسی می‌دانیم، بعید است که آفریننده بهترین شاهنامه ایران، ابوالقاسم فردوسی بدون هیچ دلیلی و از روی ناآگاهی از آن استفاده کرده باشد.

در بررسی‌های انجام شده در تقویم آفتابی کعبه زرتشت به سازوکار تعبیه‌شده برای تشخیص چهار هفته شهریور ماه (آخرین ماهِ سال هخامنشی) پی برده که جزئیات آن در کتاب «بناهای تقویمی و نجومی ایران» باز آمده‌است.

متون مانوی کاربرد گسترده هفته را تأیید می‌کند. البته در کتابهای یافت شده مانوی در تورفان و نیز در موگ‌تاگ از روزنگار پنجه‌ای نیز استفاده شده‌است. و همینطور در این کتابها از روزهای یکشنبه و دوشنبه با نام مهر روز/ خور روز و ماه روز یاد شد کرده‌است و این دو، روزهای روزه‌داری مانوی دانسته شده‌اند. و همچنین می‌دانیم که روز دوشنبه، روز مقدس و تعطیل مانویان بوده‌است.

و آخر اینکه در متون یافت شده چینی از نام روزهای هفته نام برده شده‌است. در یک متن نجومی کهن بودایی که در سال ۷۵۹ میلادی از سانسکریت به چینی بازگردانده شده‌است. و یانگ چینگ فنگ در سال ۷۶۴ میلادی حاشیه‌ای بر آن بازنوشته است؛ از نام روزهای هفته در زبان چینی و معادل آنها با روزهای هفته در فارسی میانه در دو نوع آن یاد کرده‌است: یوشمبت (روز تعطیل)، دوشمبت، سه‌شمبت، چرشمبت، پنج‌شمبت، شش‌شمبت، شمبت.

در همان متن، معادل سغدی این نام‌ها بدینگونه با مبدأ یکشنبه باز آمده‌است: مهر روز (خورشید)، ماه روز (مهشید)، بهرام روز (بهرام شید)، تیر روز (تیرشید)، اورمزد روز (برجیس شید)، ناهید روز (ناهیدشید) و جیان روز (کیوان روز یا کیوان شید).

همانگونه که دیده می‌شود این نام‌ها از نام هفت اختر سیار آسمان، یعنی خورشید و ماه و پنج ستاره روان (سیاره) شناخته‌شده آن زمان برگرفته شده‌است. این نام روزهای هفته ریشه در آیین کهن ایرانی مهرپرستی یا همان میترایی دارد. و شایان به ذکر است که با رسوخ فرهنگ و آیین ایرانی میتراییسم در اروپا و گروویدن افراد زیاد به این آیین و محبوبیت آن در ملل اروپایی، تا حدی که اواسط قرن پنجم میلادی آیین اغلب مردم مهرپرستی بوده‌است، باعث شد تا در دین مسیحیت و اغلب فرهنگ کشورها اثر بگذارد به طوریکه ما آن را در روزهای هفته نیز می‌بینیم.

نام روزهای هفته در آیین میترایی که وارد زبانهای اروپایی می‌شود: ۱) دوشنبه (مه شید) از خدای ماه یا مون که در زبان انگلیسی “Monday” می‌شود ودر زبان آلمانی مونتاک ۲) سه شنبه (بهرام شید) روز <تی ویس> که در انگلیسی “Tuesday” و در آلمانی دینزتاک ۳) چهار شنبه (تیر شید) روز ودین که در انگلیسی “Wednesday” و در آلمانی میتوخ ۴) پنج شنبه (برجیس شید) روز تور که در انگلیسی “Thursday”و در زبان آلمانی در دونر یا دونرستاه ۵) آدینه (ناهید شید) روز اریر (خدای باروری) در انگلیسی “Friday” و در آلمانی فری تاک ۶) شنبه (کیوان شید) روز کیوان (ساتورن) در انگلیسی “Saturday” و در آلمانی سام تاگ ۷) یکشنبه (مهر شید) روز خورشید در انگلیسی “Sunday” و در آلمانی سون تاگ که توسط کنستانتین در سال ۳۲۱ میلادی روز خورشید (مهر) تعطیل هفتگی شد.

نام روزهای هفته در ایران باستان

کیوان شید (شنبه)

کیوان شید (کیوان + شید) برگرفته از روز سیاره کیوان است. نخستین روز هفته به نام کیوان شید نام گذاری شده است. کیوان بعد از مشتری بزرگترین سیاره شمرده می‌شود. که ۷۰۰ برابر زمین است. شید نیز به چم روز، نور و روشنایی است. از این رو روز نخست ایرانی حکایت از سیاره روشن و نورانی دارد.[۱]

مهر شید (یکشنبه)

مهرشید (مهر + شید) برگرفته از روز سیاره خورشید است. روز دوم از هفته مهر شید است که مهر آن به چم (معنی) خورشید، دوستی و مهربانی است در پهلوی میتراست. مهربرگرفته شده از آئین هفت هزار ساله میترایی است .خورشید و ماه از تندیس‌های آیین میترایی بوده است که نشان از قدرت و پویایی جهان آفرینش داشته است. مهر همچنین ایزد عهد و پیمان است و در اوستاآمده است که هیچ چیز بر ایزد مهر پوشیده نخواهد بود. نامگذاری این روز به مهرشید حکایت از تعهدی است که بین مردمان باید برقرار باشد زیرا در ایران باستان پیمان‌شکنی و دروغ بزرگترین گناهان به حساب می آمده است. شید نیز به چم روز، نور و روشنایی می‌باشد.[۱]

مه شید (دوشنبه)

مه شید (مه + شید) برگرفته از روز سیاره ماه است. همچنین برگفته از آیین میترایی کهن ایرانی آمده است. خورشید و ماه از تندیس‌های آیین میترایی بوده است که نشان از قدرت و پویایی جهان آفرینش داشته است. سومین روز هفته در ایران باستان به نام این نماد خداوند نامگذاری شد و آنرا مه شید به چم ماه روشن و نورانی نام گذاشتند.[۱]

بهرام شید (سه شنبه)

بهرام شید (بهرام + شید) برگرفته از روز سیاره بهرام است. همچنین بهرام برگفته شده از ورهرام زبان پهلوی باستان است. بهرام ایزد پیروزی در ایران باستان شمرده می شده است و اندیشه نیاکان ما بر این بوده است که خداوند یکتا (اهورامزدا) نیروی‌هایش را برای اجرا در بین افراد بشر بین ایزدان (فرشتگان) خود تقسیم نموده است تا آنان آنرا برای مردمان پیاده کنند. از این رو بهرام ایزد پیروزی نامیده شده بوده است و چهارمین روز هفته به نام روز پیروزی روشنایی بر تاریکی و غلبه انسان بر بدی‌ها و اهریمن نام گذاری شده است.

تیر شید (چهارشنبه)

تیرشید (تیر + شید) برگرفته از روز سیاره تیر است. همچنین تیر برگرفته شده از تیشتر پهلوی است. نیاکان ما تیر را ایزدان و نگهبان باران نامگذاری نموده‌اند و اینگونه می پنداشته‌اند که اهورامزدابرای یاری رسانی به کشاورزان و جلوگیری از خشکسالی و باروری زمین و سبز و سالم و پاکیزه ماندن جهان به ایزد باران فرمان میداده است که به یاری مردمان برسد. در کل این روز به نام روز روشنایی باران و خواست پروردگار برای حفظ طبیعت نامگذاری شده است.

اورمزد شید (پنجشنبه)

اورمزد شید (اورمزد + شید) برگرفته از روز سیاره اورمزد است. همچنین اورمزد نام دیگری از دهها نام اهورامزدا است که همه حاکی از قدرت و توانایی پروردگار است. این نام از واژه‌های پهلویارمزدهرمزد – اورمزد – هورمزد – اهورامزدا – مزدا گرفته شده است. از این رو پنجمین روز هفته به نام روز روشنایی خداوند نام گذاری شده است. از این رو این واژه هنوز به گونه‌ای دیگر در شبهای آدینه برقرار است و هنوز تصور مردمان ما بر این است که شبهای آدینه (جمعه) روز پیوند با خداوند و درگذشتگان است.

ناهید شید (آدینه) :

ناهیدشید (ناهید + شید) برگرفته از روز سیاره ناهید است. همچنین ناهید همان آنهیته یا آناهیتا است که به نام ایزد آب است. در اوستا آناهیتا به صورت دوشیزه‌ای بسیار زیبا – بالا بلند و اندامی تراشیده نگاشته شده است و نام دیگر ستاره ونوس نیز آناهیتا یا ناهید است. در کل روز آدینه (جمعه) روز روشنایی آب و نماد بخشندگی و عنایت پروردگار نامگذاری شده است.

نام روزهای هفته در آیین بیانی

جلال = شنبه
جمال = یکشنبه
کمال = دوشنبه
فضال = سه شنبه
عدال = چهارشنبه
استجلال = پنج شنبه
استقلال یا سلطان = جمعه
در کتاب الأسماء کلشیئ – چهارشأن(باب دوم از واحد پنجم =اسم ۷۶ ام) و کتاب پنج شأن در بخش گاهشماری نقطه بیان به موضوع نام روزهای هفته اشاره شده است .
* پنج شأن

روزهای هفته در زبانهای دیگر برگرفته از فرهنگ کهن ایران

زبان انگلیسی

روزهای هفته به زبان انگلیسی برگرفته از فرهنگ کهن ایران است، به این ترتیب که:

نام روز در ایران نام روز در ایران باستان برگرفته انگلیسی انگلیسی باستان ترکیب نام روز به انگلیسی بیان
شنبه کیوان شید (کیوان + شید) کیوان Saturn Saeternesdaeg Satur + day [۳]Saturday
یک‌شنبه مهرشید (مهر + شید) مهر (خورشید) Sun Sunnandæg Sun + day [۴]Sunday
دوشنبه مه شید (مه + شید) مه (ماه) Moon Mōnandæg Mon + day [۵]Monday
سه‌شنبه بهرام شید (بهرام + شید) بهرام Tues =[۶]Teiwaz => Mars Tiwesdæg Tues + day [۷]Tuesday تیر= Teiwaz
چهارشنبه تیرشید (تیر + شید) تیر Wednes =[۸]Wōdanaz => Mercury Wōdnesdæg Wednes + day [۹]Wednesday
پنج‌شنبه اورمزد شید (اورمزد + شید) اورمزد Thurs =[۱۰]Thunor => Jupiter Þūnresdæg Thurs + day [۱۱]Thursday ثور= Thunor
جمعه/آدینه ناهیدشید (ناهید + شید) ناهید Fri =[۱۲]Frige => Venus Frīġedæġ Fri + day [۱۳]Friday ونوس = Frige

زبان فرانسوی

روزهای هفته به زبان فرانسوی برگرفته از فرهنگ کهن ایران از راه زبان‌های رومی‌تبار است، و از آنجا که گاه‌شماری ایرانی پیشینهٔ بیشتری از گاه‌شماری رومی دارد گمان بر این است که گاه‌شماری رومی هم خود برگرفته از گاه‌شماری ایرانی باشد، به این ترتیب که:

نام روز در ایران نام روز در ایران باستان برگرفته لاتین ترکیب نام روز به فرانسوی بیان
شنبه کیوان شید (کیوان + شید) کیوان Sambati dies / Dies Saturni [۱۴]Samedi پیوند مستقیم ندارد
یک‌شنبه مهرشید (مهر + شید) مهر Dies Dominicus / Dies Solis [۱۵]Dimanche پیوند مستقیم ندارد: “روز پروردگار”
دوشنبه مه شید (مه + شید) مه lunae dies Lun + di [۱۶]Lundi روز ماه
سه‌شنبه بهرام شید (بهرام + شید) بهرام Martis dies Mar + di [۱۷]Mardi روز بهرام
چهارشنبه تیرشید (تیر + شید) تیر Mercurii dies Mercre + di [۱۸]Mercredi روز تیر
پنج‌شنبه اورمزد شید (اورمزد + شید) اورمزد Jovis dies Jeu + di [۱۹]Jeudi روز اورمز
جمعه/آدینه ناهیدشید (ناهید + شید) ناهید Veneris dies Vendre + di [۲۰]Vendredi روز ناهید

زبان ایتالیایی

روزهای هفته به زبان ایتالیایی برگرفته از فرهنگ کهن ایران از راه زبان‌های رومی‌تبار است، و از آنجا که گاه‌شماری ایرانی پیشینهٔ بیشتری از گاه‌شماری رومی دارد گمان بر این است که گاه‌شماری رومی هم خود برگرفته از گاه‌شماری ایرانی باشد، به این ترتیب که:

نام روز در ایران نام روز در ایران باستان برگرفته لاتین ترکیب نام روز به ایتالیایی بیان
شنبه کیوان شید (کیوان + شید) کیوان Sambati dies / Dies Saturni [۲۱]Sabato روز ساتورن (سیاره کیوان)
یک‌شنبه مهرشید (مهر + شید) مهر Dies Dominicus / Dies Solis [۲۲]Domenica روز پروردگار (مهر یا میترا)
دوشنبه مه شید (مه + شید) مه lunae dies Lune + dì [۲۳]Lunedì روز ماه
سه‌شنبه بهرام شید (بهرام + شید) بهرام Martis dies Marte + dì [۲۴]Martedì روز بهرام
چهارشنبه تیرشید (تیر + شید) تیر Mercurii dies Mercole + dì [۲۵]Mercoledì روز تیر
پنج‌شنبه اورمزد شید (اورمزد + شید) اورمزد Jovis dies Giove + dì [۲۶]Giovedì روز اورمز
جمعه/آدینه ناهیدشید (ناهید + شید) ناهید Veneris dies Vener + dì [۲۷]Venerdì روز ناهید

زبان اسپانیایی

روزهای هفته به زبان اسپانیایی برگرفته از فرهنگ کهن ایران از راه زبان‌های رومی‌تبار است، و از آنجا که گاه‌شماری ایرانی پیشینهٔ بیشتری از گاه‌شماری رومی دارد گمان بر این است که گاه‌شماری رومی هم خود برگرفته از گاه‌شماری ایرانی باشد، به این ترتیب که:

نام روز در ایران نام روز در ایران باستان برگرفته لاتین ترکیب نام روز به اسپانیایی بیان
شنبه کیوان شید (کیوان + شید) کیوان Sambati dies / Dies Saturni [۲۸]Sábado پیوند مستقیم ندارد
یک‌شنبه مهرشید (مهر + شید) مهر Dies Dominicus / Dies Solis [۲۹]Domingo روز پروردگار (مهر یا میترا)
دوشنبه مه شید (مه + شید) مه lunae dies Lune + s [۳۰]Lunes روز ماه
سه‌شنبه بهرام شید (بهرام + شید) بهرام Martis dies Marte + s [۳۱]Martes روز بهرام
چهارشنبه تیرشید (تیر + شید) تیر Mercurii dies Miércole + s [۳۲]Miércoles روز تیر
پنج‌شنبه اورمزد شید (اورمزد + شید) اورمزد Jovis dies Jueve + s [۳۳]Jueves روز اورمز
جمعه/آدینه ناهیدشید (ناهید + شید) ناهید Veneris dies Vierne + s [۳۴]Viernes روز ناهید

زبانهایی دیگر

به همین ترتیب در زبانهای دیگر دنیا همانطور که در زبانهای انگلیسی، فرانسوی، ایتالیایی، اسپانیایی گفته شد، روزهای هفته برگرفته از فرهنگ کهن ایران می‌باشد. در میان این زبانها می‌شود زبانهایی زیر را نام برد:

زبانهای دیگر در دنیا همین برگرفتگی را از فرهنگ ایرانی دارند که اینجا به آنان اشاره نشده است.

در تاریخ طبری

در تاریخ طبری مکالمه‌ای بین پیامبر اسلام و یهودیان درباره هفته روایت شده است:

یهودیان به وی گفتند که روزهای هفته چیستند؟ وی گفت: در روز یکشنبه خدا زمین را بیافرید و آن را فشرد. در روز دوشنبه آدم را آفرید. روز سه شنبه کوه‌ها و آب را آفرید و فلان و فلان و هر چه خدا خواست. در روز چهارشنبه روزی‌ها را آفرید. در روز پنج شنبه آسمان‌ها را آفرید. در روز جمعه خدا به دو ساعت شب و روز را خلق کرد. گفتند حتماً” شنبه نیز خدا استراحت کرد. پیامبر فرمود خدا برتر از این است و خدا این آیه را نازل کرد: «ولقد خلقنا السماوات والأرض وما بینهما فی ستة أیام وما مسنا من لغوب» یعنی ما آسمان‌ها و زمین را با هر چه میانشان هست به شش روز آفریدیم و خستگی به ما نرسید. (سوره قاف آیه ۳۸)

معبد اژدها در ایران

معبد اژدها؛ در حاشيه روستاي “وير” در حدود 15 کيلومتري شهر تاريخي سلطانيه واقع شده که به نقش دو اژدهاي برجسته و چند محراب اسلامي در دو سمت خود و به قرينه يکديگر مزين است. یکی از دلایل معروف بودن این معبد به دلیل وجود نقش های اژدهای آن است که نمونه های مشابه آن را آنوبانینی در جای دیگری از ایران مشاهده نکرده است.
طبق نظر برخی باستان شناسان، قدمت این معبد به قبل از اسلام باز می گردد که در زمان ایلخانان نقوشی از جمله اژدها بر آن افزوده شده است.
مجموعه تاریخی داش کسن مرکب از ایوان ها، نقوش برجسته و محوطه های باستانی است که در جهات مختلف به ویژه نقش حجاری شده اژدها، منحصر به فرد و قابل توجه است. آثار به جای مانده در محل؛ این احتمال را قوت می بخشد که ایلخان مغول “ارغون” بیش از گرایش به دین اسلام، اقدام به ساخت معبدی نموده است.
تاثیر و تاثر متقابل ایران و چین بر یکدیگر بیش از هر محل دیگری در این مکان مشهود است چنانچه تلفیق طرح های اسلیمی و نقش اژدها این موضوع را متذکر می شود.
محدوده معبد اژدها مستطیلی و به ابعاد تقریبی 100 متر در 50 متر است که یک قسمت از آن به واسطه حفاری در تپه ایجاد شده است. معبد در دامنه تپه ای قرار داشته و مشرف به دشتهای وسیع و زیبایی است.
از حاشیه روستا تا معبد حدود 5 کیلومتر راه را باید طی نمود که بهتر است یکی از اهالی را به عنوان راهنما با خود همراه داشته باشید؛ تا برای یافتن محل معبد دچار مشکل نشوید. دنباله نوشتار


Reportage
Iran
notruf

     job