job job job  job               job ارزjob job

«آموک» چیست؟

amok

قاتل مونیخ یک آموک بود. آموک یک کلمه مالایی است و به یک نوع بیماری روانی اطلاق می شود که به انتقام فرد از جامعه اطلاق می شود. سایت های ضد ایرانی مانند بیلد که وابسته به اسراییل در آلمان هستند از قاتل نوجوان به اسم علی سمبلی یاد می کنند تا نام غیر آلمانی و مسلمان آن نمود بیشتری پیدا کند اما سایتهای معتدل از او به بنام دیوید اس نام می برند.

با توجه به نام دیوید احتمالا یکی از والدین او یهودی بوده اند. ضمن اینکه کل داستان که توسط پلیس آلمان ساخته شد پر از تناقض و دور از منطق است و باید منتظر بود حقیقت در روزهای آینده آشکار شود. اما آنچه بیان شده انتقام شخصی نوجوان از هم مدرسه ای هایش بوده که دائم او را مسخره و تحقیر می کردند.

پس از هر کشتار مشابهی در رسانه ها این پرسش عمومی بازتاب می یابد که این پدیده، که به آن «آموک» می گویند، چیست. در مورد ترور انتحاری هم پرسش های مشابهی مطرح است.

در اغلب زبان های اروپایی به این نوع جنایت «آموک» می گویند که آن را به فارسی از جمله «جنون زدگی» ترجمه کرده اند. فعل Amok laufen / run amok را به عبارت هایی چون «وحشی شدن»، «عنان اختیار از دست دادن»، «افسار گسیختن» و «دیوانگی کردن» برگردانده اند. خاستگاه واژه «آموک» کاملاً مشخص نیست. نظر عمومی بر این است که از زبان مالایی می آید و از طریق زبان پرتغالی به دیگر زبان ها راه یافته است. در مالایی، «آموک» به معنای «خشمگین» و «آسیمه سر» است.

«سازمان بهداشت جهانی» (WHO)، آموک را چنین تعریف کرده است؛ «یک اقدام ارادی خونریزانه یا به شدت خرابکارانه، که ظاهراً به تحریک خاصی برنمی گردد.» در ادامه این تعریف آمده است؛ پس از جنایتی که این نام بر آن اطلاق شدنی است، به جانی فراموشی یا خستگی شدید دست می دهد و اغلب خشم فرد متوجه خود وی شده، به آسیب رساندن به خود یا خودکشی منتهی می شود. تقریباً هفته یی نیست که از گوشه یی از جهان، خبری در مورد حادثه یی از سنخ آموک نیاید. در همان روزی که خبر فاجعه بلژیک پخش شد، خبرگزاری ها از یک قتل آموک وار در دانشگاه فنی ویرجینیا (امریکا) گزارش کردند. خبر بریده شدن سر یک دانشجو توسط یکی از هم دانشکده یی هایش بازتاب وسیع تری از حد خود حادثه داشت، زیرا تصاویر یک آموک بسیار خونین در همین دانشگاه هنوز در خاطرها مانده است. در آوریل دو سال پیش یک دانشجوی جنون زده ۲۳ تن را به گلوله بست، سپس خودش را کشت.

در آلمان، آموکی که هنوز تصاویرش در ذهن ها مانده است، به ۲۶ آوریل ۲۰۰۲ برمی گردد. در این روز جوان ۱۹ ساله روبرت اشتاین هویزر در دبیرستان گوتنبرگ در شهر ارفورت به روی حاضران آتش گشود و گلوله هایش به ۱۲ معلم، یک منشی، دو دانش آموز و یک پلیس اصابت کردند و سرانجام به خودش. او خود را هم کشت. در رسانه ها، فاجعه های بزرگ جای بزرگی را به خود اختصاص می دهند. به نظر طبیعی می آید. جزئیات حادثه بازتاب می یابد و بحث درمی گیرد.

در مورد علل آن و اینکه چه باید کرد تا ماجرا تکرار نشود ترجیع بند همیشگی این است که؛ چرا چنین چیزی اتفاق افتاده است؟ در روزهای اخیر در آلمان افزون بر فاجعه بلژیک، نمایش فیلمی در شبکه یک تلویزیون با عنوان «شما هیچ گاه در امان نیستید» به بحث در مورد پدیده آموک دامن زده است. موضوع فیلم، داستان محصلی است که به او شک می برند که ممکن است جنون زده شده و در مدرسه جوی خون راه بیندازد. سایت ep Medien (خدمات رسانه یی اوانگلیک) با نظر به این فیلم این پرسش ها را مطرح می کند؛ «آنگاه که یک دانش آموز به سرش می زند و مرتکب آموک می شود، چه چیزی برانگیزاننده اوست؟ مقصر کیست؟ آموزگارانی که به او نمره بد داده اند؟ هم شاگردی هایی که مسخره اش کرده اند؟ نظام آموزشی که از او فقط موفقیت می خواهد؟ والدینی که از پس تربیت او برنیامده اند؟ بازی های کامپیوتری که در آنها خشونت تقدیس می شود؟ یا کلاً خود جامعه؟» پرسش از پی پرسش مطرح می شود. برای آنها پاسخ قانع کننده یی وجود ندارد.

روانشناسان فرضیه هایی مطرح کرده اند که هر یک جنبه هایی از موضوع را توضیح می دهند. نفس موضوع، مثل هر رخدادی که جنایتی بزرگ باشد، همواره عنصری نامفهوم دارد. آموکی را که پایانش خودکشی کشتارگر (= کسی که کشتار می کند) باشد، گاه «خودکشی گسترده» می گویند، بر پایه باور به این موضوع که کشتارگر می خواسته در واقع خود را بکشد، ولی بر آن شده با خود دیگرانی را هم به کام مرگ اندازد. آموک انتحاری و ترور انتحاری مشابهت های چشمگیری با هم دارند. مقاله یی در آخرین شماره نشریه آلمانی زبان اینترنتی Sic et Non (در لاتین به معنای «آری یا نه») به این موضوع پرداخته است. عنوان مقاله این نشریه حاوی مباحث فلسفی و فرهنگی، «استراتژی مرگبار سوءقصدکنندگان انتحاری» است. نویسنده مقاله کریستیان بودر نام دارد.

هر عملی را معمولاً با توجه به زمینه آن می فهمیم. بودر معتقد است آموک و ترور انتحاری به طور مستقیم زمینه خود را آشکار نمی کنند. باید به واکنشی که برمی انگیزاند توجه کرد و از راه تحلیل آن، به نیت کشتارگر پی برد. بودر می نویسد در هر دو مورد آموک و ترور انتحاری، واکنشی که برانگیخته می شود، برنامه ریزی شده است. کشتارگر نقشه می ریزد و پیشاپیش به این موضوع آگاهی دارد که جهان پس از عمل او، دیگر آن جهان قبلی نیست.

بودر در این رابطه نقش رسانه ها را برجسته می کند. کشتارگر می خواهد کارش بازتاب داشته باشد، جهان را تکان بدهد و روی این موضوع حساب می کند که رسانه ها ماجرا را منعکس می کنند. و دردناک اینجاست که هر چه کشتار بزرگ تر باشد، بازتاب بیشتری می یابد. رسانه ها موضوع را جار می زنند، درست انگار که مطابق نیت صحنه گردان ماجرا یعنی کشتارگر رفتار کرده اند. بازماندگان حادثه دچار زخم خوردگی شدید روانی می شوند؛ «تروما». بودر توجه را به این موضوع جلب می کند که رسانه ها مدام حادثه را به یاد می آورند و به نوعی نمک به زخم می پاشند.

ژاک دریدا فیلسوف فرانسوی در مورد ترور، کار رسانه ها را شدت بخشیدن به انعکاس نیت تروریستی می دانسته است. کریستیان بودر معتقد است دنیای رسانه یی، پیش شرط وجود ترور است. نکته مهمی است. می توان پرسید؛ آیا بدون رسانه ترور وجود ندارد؟ کریستیان بودر می نویسد؛ «عمل، کارکرد یک فریاد را دارد. فریاد کودکی خردسال، که می خواهد توجه دیگران را به خود جلب کند، اما نمی تواند نیاز خود را به بیان درآورد.» به نظر بودر معنای فریاد در فراخواندن دیگری است، جلب توجه دیگری است، می خواهد دیگری وجود فریادزننده را درک کند، ارج وی را بشناسد.

بودر برپایه این منطق میان «آموک» و ترور انتحاری فرق می گذارد؛ کشتارگر در آموک می خواهد توجه افکار عمومی به خود او جلب شود، در ترور انتحاری به ایده آلش. بر این قرار آموک از «خود» برمی خیزد، ترور انتحاری از ایدئولوژی.

بروز رسانی: برخی سایتها فرد مورد نظر را اسلامیست سوری معرفی کرده و از هواداران ترکیه بوده است. پنهان کاری پلیس آلمان سوال برانگیز است بعید نیست که عامدانه دنبال بدنام کردن ایران باشند. مخصوصا که هفته قبل مرکل و سازمان اطلاعات آلمان تهمت های بی اساسی ضد ایران مطرح کرده اند.  .  اطلاعات بیشتر اینجا

Share

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*









بازگشت به بالا


Iran
Iran
output_nrpmHy
Iran
output_nrpmHy
Reportage
notruf

     job